Lễ hội Kiêng Gió của người Dao Quảng Ninh: Nét đẹp độc bản giữa đại ngàn Bình Liêu

Nếu ai đó hỏi về một lễ hội không có tiếng trống hội rộn ràng, không có những nghi thức rước kiệu uy nghiêm nhưng lại có sức hút kỳ lạ làm lay động lòng người, câu trả lời chắc chắn là Hội Kiêng Gió. Cứ vào ngày 04 tháng 04 âm lịch hàng năm, đồng bào người Dao Thanh Phán tại các bản làng vùng cao Quảng Ninh lại tạm gác lại mọi công việc đồng áng để bước vào một ngày hội "độc nhất vô nhị" – nơi con người nhường không gian cho gió và tìm về những khoảng lặng của tâm hồn.

1. Nguồn gốc và ý nghĩa linh thiêng của "Ngày Kiêng Gió"

Hội Kiêng Gió (tiếng Dao gọi là Zóng Phạt) có lịch sử từ lâu đời, gắn liền với tâm thức thờ thần sông, thần núi, thần mặt trời của người Dao:

- Cầu mong bình an: Người Dao Thanh Phán tin rằng ngày 4/4 âm lịch là thời điểm các vị thần gió xuống trần gian. Nếu con người làm việc, gây ra tiếng động lớn sẽ làm kinh động đến thần, dẫn đến thiên tai, giông bão, làm đổ sập nhà cửa và tàn phá mùa màng.

- Tạ ơn thiên nhiên: Việc "kiêng gió" là cách người Dao bày tỏ lòng tôn kính, cầu mong thần gió thổi nhẹ nhàng, mang lại mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu.

- Ngày của tự do và tình yêu: Ý nghĩa nhân văn lớn nhất của ngày này là việc giải phóng sức lao động. Cả năm vất vả, đây là ngày duy nhất họ được phép "lười biếng" một cách hợp pháp, không lo nghĩ về cơm áo gạo tiền.

2. Những phong tục độc đáo trong ngày Hội Kiêng Gió

Rời nhà vào rừng, không chạm vào công cụ lao động

Vào ngày này, tất cả các thành viên trong gia đình người Dao từ già đến trẻ đều ra khỏi nhà từ sớm. Họ quan niệm:

- Không cuốc đất, không đi nương, không bổ củi.

- Không mua bán, không nấu nướng linh đình tại nhà (họ thường chuẩn bị sẵn đồ ăn nguội từ hôm trước như xôi ngũ sắc, bánh cốc mò, gà luộc... đem theo).

- Người Dao sẽ tụ tập ở những bìa rừng mát mẻ, những dòng suối trong vắt hoặc những bãi cỏ rộng để cùng nhau trò chuyện, ăn uống và nghỉ ngơi.

Ngày hội của những giai điệu Soóng Cọ và tình xưa

Điểm lãng mạn nhất của Hội Kiêng Gió chính là cơ hội để những người bạn cũ, những đôi tình nhân lỡ duyên gặp lại nhau:

- Gặp lại người xưa: Người Dao Thanh Phán quan niệm ngày này là ngày tự do, các cặp vợ chồng không ghen tuông khi bạn đời của mình đi gặp lại người yêu cũ để hỏi han, tâm sự về cuộc sống hiện tại.

- Hát giao duyên: Giữa không gian bao la của núi rừng Bình Liêu, những điệu hát Soóng Cọ (hát đối đáp) ngọt ngào, sâu lắng vang lên như sợi dây tơ hồng kết nối những tâm hồn đồng điệu. Họ hát cho quên đi mệt mỏi, hát để cầu chúc cho nhau một đời bình an.

3. Trải nghiệm Hội Kiêng Gió Bình Liêu

Ghé thăm Bình Liêu những ngày tháng 4 âm lịch, du khách sẽ được hòa mình vào một không gian văn hóa rực rỡ sắc màu:

- Chiêm ngưỡng sắc màu thổ cẩm: Đây là dịp người Dao diện những bộ trang phục truyền thống đẹp nhất. Phụ nữ Dao Thanh Phán nổi bật với chiếc mũ đỏ rực rỡ, những đường thêu hoa văn tinh xảo trên gấu áo và tà quần.

- Thưởng thức sản vật vùng cao: Cơ hội trải nghiệm các món ăn truyền thống mộc mạc nhưng đậm đà hương vị núi rừng như khâu nhục, xôi ngũ sắc, rượu men lá.

- Check-in những tọa độ hoang sơ: Kết hợp tham quan các cột mốc biên giới kỳ vỹ, thác Khe Vằn hay đỉnh Cao Xiêm trong tiết trời đầu hè mát mẻ.

4. Thông tin và kinh nghiệm tham gia lễ hội